Ίμια, 31 Ιανουαρίου 1996 - Τίνα Καραθανάση: «Δεν ήταν ο θάνατος ηρωικός. Ήταν όλα τα άλλα!»

Τίνα Καραθανάση

Τις δύσκολες στιγμές που βίωσε η ίδια αλλά και η οικογένειά της αφηγήθηκε η Τίνα Καραθανάση, η αδελφή του Χρίστου Καραθανάση, που χάθηκε στα Ίμια, μιλώντας στον Μάνο Στεφανάκη και στο «Σαμιακόν Βήμα». 

Η Τίνα Καραθανάση, μόλις 31 ετών, στις 31 Ιανουαρίου του 1996 στην κρίση των Ιμίων, περιγράφει τις συγκλονιστικές στιγμές που έζησε η ίδια και η οικογένειά της. Μιλά για την ανεμελιά της τότε ζωής της... «Δεν είχα αντιληφθεί τότε το μέγεθος των πραγμάτων. Ήμουν στο σπίτι του αδελφού μου, που είναι πάνω από το δικό μου. Δεν είχε υπηρεσία εκείνο το βράδυ. Υπήρχαν όμως αλλεπάλληλα τηλεφωνήματα» θυμάται. Παρ` ότι δεν ήταν βάρδια ο αδελφός της, ούτε on call, επέλεξε να ανταποκριθεί θετικά και ανέλαβε την αποστολή... από αυτό το σημείο ξεκινά ο ηρωισμός του...

Το χαμογελαστό παιδί, ο ήρωας πιλότος του Πολεμικού ναυτικού Χρίστος Καραθανάσης με τον πατέρα του, Υποναύαρχο ε.α. Γιάννη Καραθανάση («έφυγε» από τη ζωή 21/06/2009), στη Βάση Ελικοπτέρων το 1993 (Φωτό: Αρχείο Τίνας Καραθανάση)

«Με τον Βλαχάκο γνωρίζονταν και ήτανε και φίλοι, ενώ με τον Γιαλοψό ήταν στην ίδια υπηρεσία αλλά δεν γνωρίζονταν τόσο καλά». Η Τίνα Καραθανάση θυμάται ότι της τηλεφώνησε ο αδελφός της για να την χαιρετίσει, κάτι που όπως λέει δεν το έκανε πριν πάει στις αποστολές του. «Δεν καταλάβαινα ότι πάει σε κάτι ιδιαίτερο και επικίνδυνο» λέει. «Θέλω να προσέχεις την Ειρήνη και το παιδί» της είπε (ο γιος του ήταν τότε μόλις 15 μηνών). «Ήταν περίεργο γιατί ο αδελφός μου ήταν ο υπερπροστατευτικός και προς εμένα και προς την οικογένειά του. Από τότε που ήμασταν παιδιά, και είχε πεθάνει η μητέρα μας, μόλις 33 ετών (8 ο Χρήστος και 5 η Τίνα), ήταν εξαιρετικά προστατευτικός. Ήμασταν πάρα πολύ δεμένοι. Πρώτη φορά μου είπε να προσέξω το οτιδήποτε, πόσο μάλλον την οικογένειά του» θυμάται και λέει ότι αφού ετοιμάστηκε, πήγε να χαιρετίσει τον πατέρα του, κάτι που επίσης δεν συνήθιζε πριν πάει στην Υπηρεσία του. «Αυτές ήταν κινήσεις που δείχνανε ότι αφενός είχε γνώση ότι πήγαινε κάπου επικίνδυνα και ενδεχομένως είχε και μια διαίσθηση». 

Υποπλοίαρχος Πολεμικού Ναυτικού Χρίστος Καραθανάσης

Η σοβαρότητα της κατάστασης

Διηγείται όσα έμαθαν εκ των υστέρων, ότι πήγε στην Υπηρεσία του, στη Βάση Ελικοπτέρων του Πολεμικού Ναυτικού στο Μαραθώνα Αττικής και μετά στη Φρεγάτα «Ναυαρίνο». Το ξημέρωμα η οικογένεια αρχίζει να συνειδητοποιεί τη σοβαρότητα της κατάστασης. Η Τίνα Καραθανάση, ενώ ετοιμάζεται για τη δουλειά της, ακούει στην τηλεόραση όσα συνέβαιναν, αλλά χωρίς αναφορά στο ότι έχει πέσει ένα ελικόπτερο. «Εκείνη την μέρα είχα μια ανησυχία, μια διάθεση όχι καλή, χωρίς λόγο». Στο λεωφορείο προς το γραφείο της, θα ακούσει στο ραδιόφωνο από τον Τέρενς Κουίκ, ότι κατέπεσε ένα ελληνικό ελικόπτερο. Η Τίνα Καραθανάση κατεβαίνει στην στάση στο Πεντάγωνο και ρωτά τους φρουρούς αν υπάρχει κάποιο νέο. Της λένε ότι το ελικόπτερο ήταν από τη φρεγάτα «Ναυαρίνο». Το σοκ τεράστιο. Για ώρα δεν της δίνουν καμία περαιτέρω πληροφορία. Παράλληλα, στο σπίτι τους, τηλεφωνικά από τη Βάση Ελικοπτέρων του Πολεμικού Ναυτικού, ενημερώνουν τον πατέρα της, Υποναύαρχο ε.α. Γιάννη Καραθανάση, ότι γίνονται έρευνες εντοπισμού του πληρώματος του ελικοπτέρου, άρα και του κυβερνήτη γιού του. «Το ελικόπτερο έπεσε πολύ πρωί, ξημερώματα. Το πτώμα του αδελφού μου ήταν το πρώτο που βρέθηκε. Από την ώρα της πρόσκρουσης του ελικοπτέρου μέχρι την ώρα του θανάτου υπήρχε ένα διάστημα τεσσάρων λεπτών που ήταν ζωντανός, σύμφωνα με τον ιατροδικαστή.

Η Μαίρη Καραθανάση έχοντας στην αγκαλιά της τον γιο της Χρίστο (Φωτό: Αρχείο Τίνας Καραθανάση)

Επίσης ο αδελφός μου λύθηκε. Βρέθηκε να επιπλέει. Δεν ξέρουμε αν είχε τις αισθήσεις του αυτά τα 4 λεπτά, είχε βαριές κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις, ήταν όμως εν ζωή... Πριν βρεθεί, ωστόσο, και πριν δουν τι έγινε ο τότε υπουργός Εθνικής Άμυνας, Γεράσιμος Αρσένης, είπε ότι ο πιλότος έπαθε vertigo και γι’ αυτό έπεσε το ελικόπτερο.

Η μητέρα του Χρίστου, Μαίρη Καραθανάση «έφυγε» από τη ζωή μόλις 33 ετών (Φωτό: Αρχείο Τίνας Καραθανάση)

Αυτή η φράση, τη συγκεκριμένη στιγμή, ήταν και η αρχή της “πτώσης” του συγκεκριμένου ανθρώπου, όχι τόσο πολιτικά, αλλά ανθρώπινα. Δεν μπορεί να μην έχεις ενημερώσει τις οικογένειες επίσημα, να μην έχεις το πτώμα, να μην έχουν γίνει έστω και τυπικά οι σχετικές έρευνες, αλλά να έχεις την αιτία και το συμπέρασμα. Για να καλύψει προφανώς την ολιγωρία, τη μικρότητά του. Ο πατέρας μου είχε ιδιαίτερη ενημέρωση όχι μόνο γιατί ήταν Ναύαρχος, αλλά γιατί έχαιρε ιδιαίτερης εκτίμησης γενικότερα».

Αργότερα έγινε η επίσημη ενημέρωση προς τον πατέρα του Χρίστου Καραθανάση, από τον τότε Διοικητή της Βάσης Ελικοπτέρων του Πολεμικού Ναυτικού. Οι στιγμές τραγικές για την οικογένεια.

«Αυτός που δεν ήρθε ποτέ να μας συλλυπηθεί ως όφειλε ηθικά, και το λέω ευθέως, ήταν ο τότε κυβερνήτης της Φρεγάτας «Ναυαρίνο». Δεν τήρησε αυτό που όχι ο τύπος ορίζει, αλλά το ήθος ενός Αξιωματικού, και κυρίως ενός Ανθρώπου», λέει η Τίνα Καραθανάση με πίκρα και το ίδιο λέει, και για τον τότε υπουργό Εθνικής Άμυνας Γεράσιμο Αρσένη. «Το vertigo ήταν και είναι μέσα στις πιθανότητες του επαγγέλματος αυτού. Vertigo ταυτόχρονα του κυβερνήτη και του συγκυβερνήτη; Vertigo ενώ μιλούσε κανονικά και υπάρχουν καταγεγραμμένες οι σχετικές συνομιλίες του κυβερνήτη; Vertigo πριν καν βρουν και έχουν στη διάθεσή τους τα πτώματα κυβερνήτη και συγκυβερνήτη για τις σχετικές εξετάσεις; Δεν είχε vertigo δευτερόλεπτα πριν την πρόσκρουση, όταν αρνήθηκε την πρόσκληση των Τούρκων να προσνηώσει το ελικόπτερο σε τουρκική φρεγάτα που βρίσκονταν ακριβώς στο σημείο εκείνο; Κάτι που έχει τεκμηριωθεί και από τις Ελληνικές αρμόδιες αρχές και τις Τουρκικές... Το vertigo, όπου και αν αυτό υπήρξε εκείνο το ξημέρωμα, δεν αφορούσε το πλήρωμα του μοιραίου ελικοπτέρου, αλλά την πολιτική και στρατιωτική κατά κάποιο ποσοστό, τότε ηγεσία».

Ο Χρίστος, πιλότος ελικοπτέρου πλέον του Πολεμικού Ναυτικού, στη Βάση Ελικοπτέρων, δεχόμενος επίσκεψη από την αδελφή του Τίνα και τον πατέρα του, Υποναύαρχο ε.α. Γιάννη Καραθανάση (Φωτό: Αρχείο Τίνας Καραθανάση)

Η λαοθάλασσα στην κηδεία και η προσπάθεια να κρατηθεί “χαμηλά το γεγονός’’

Λέει ακόμη ότι αρχικά έγινε προσπάθεια να κρατηθεί “χαμηλά το γεγονός’’, αλλά ο κόσμος που συνέρρευσε στην κηδεία του αδελφού της, ήταν πάρα πολύς, λαοθάλασσα, όπως χαρακτηριστικά είπε. Όσοι ήταν εκεί αποδοκιμάζουν τον υπουργό Αρσένη κατά την εμφάνιση του, ενώ η Τίνα Καραθανάση αρνείται να τον χαιρετίσει, λέγοντας του χαρακτηριστικά ‘’δεν επιθυμώ να σας χαιρετήσω”.

Μετά από μέρες θα απεγκλωβίσουν από τα συντρίμμια του ελικοπτέρου τους άλλους δύο αξιωματικούς, τον Τάκη Βλαχάκο και τον Άκη Γιαλοψό.

Μέσα σε ένα βράδυ η Τίνα Καραθανάση θα κληθεί, με τον πιο δύσκολο τρόπο, να ωριμάσει. Η ζωή της αλλάζει συθέμελα. «Ήταν το φευγιό ενός πολύ νέου ανθρώπου. Μόλις είχε δημιουργήσει την οικογένειά του και ήταν στο άνθισμα της προσωπικής και επαγγελματικής ζωής του» λέει.

«...εκείνο το βράδυ ήταν και ένας εξευτελισμός της χώρας και όλων των Ελλήνων...»

Μιλά ακόμη για το γεγονός λέγοντας ότι εκείνο το βράδυ ήταν και ένας εξευτελισμός της χώρας και όλων των Ελλήνων, και αυτό το ένιωσαν και οι νέοι άνθρωποι τότε. «Λαμβάναμε γράμματα από παντού. Είχε αφυπνιστεί ο κόσμος και γι` αυτό νομίζω ότι υπήρξε ένας φόβος στην κυβέρνηση τότε. Δεν το περιμένανε αυτό», σημειώνει. Μιλώντας για όλα όσα έγιναν, τόσα χρόνια μετά, λέει ότι όταν σου συμβαίνει κάτι τέτοιο δεν ξέρεις πως θα αντιδράσεις. «Κάθε άνθρωπος έχει τρομερά αποθέματα δύναμης και καλείται να τα μάθει, δυστυχώς, όταν του συμβαίνει κάτι τέτοιο. Μόνο τότε αντιλαμβάνεσαι πόση δύναμη έχεις» λέει και συμπληρώνει ότι εξακολουθεί να είναι δύσκολο για εκείνη.

Η Τίνα και ο Χρίστος, περίοδο Χριστουγέννων με την αγαπημένη γιαγιά τους Τζόνα (Φωτό: Αρχείο Τίνας Καραθανάση)

Αναφέρει ότι αρχικά η έννοια της ήταν να στηρίξει τη σύζυγο του αδελφού της και το 15μηνο τότε παιδί του, παραγκωνίζοντας το προσωπικό πένθος της.

«Ο πατέρας μου ήταν πολύ δυνατός, αλλά με ένα πολύ βαθύ πόνο, εσωτερικό δικό του, και εξαιρετικά αξιοπρεπής» διηγείται με θαυμασμό για τον πατέρα της. Ακόμη αναφέρεται στη στήριξη των φίλων, ακόμη και αγνώστων, αλλά και το διάστημα μετά το δυστύχημα και όσα σενάρια προέκυψαν.

Η άποψή της για τη μοιραία νύχτα

Όταν ερωτάται για τη δική της άποψη για εκείνη τη νύχτα λέει: «Ακούστηκαν πολλά. Ο πατέρας μου ίσως γνώριζε περισσότερα. Τον είχαν ενημερώσει άνθρωποι που ήταν σε καίριες θέσεις και του είχανε πει κάποια πράγματα. Η στάση που είχε ήταν ότι το θέμα αυτό είναι εθνικό, άρα το παιδί μου έρχεται δεύτερο και πρώτη η χώρα. Έτσι το αντιμετώπιζε. Δεν ήθελε καθόλου να βγαίνει στα κανάλια και να μιλά. Μόνο μια φορά μίλησε, όταν κάποιοι λέγανε ότι ο αδελφός μου είχε πρόβλημα καρδιάς, διότι προφανώς θα βρήκανε ότι η μητέρα μας είχε πεθάνει από καρδιά.

Τότε ‘’βγήκα’’ σε μια εκπομπή και μεταξύ άλλων τόνισα ότι η κατάσταση της υγείας των κυβερνητών ελικοπτέρων ήταν και είναι στην ευθύνη της σχετικής υπηρεσίας υγείας του Πολεμικού Ναυτικού. Αν λοιπόν υπήρχε, τάχα μου, κάποιο θέμα θα έπρεπε να τους ‘’κυνηγάμε’’ μέχρι και σήμερα, που είχαν υπογράψει και δώσει τα σχετικά έγγραφα καλής υγείας του κυβερνήτη αδελφού μου, που έχουμε στη διάθεσή μας. Σε κάθε περίπτωση η πάθηση της μητέρας μας δεν ήταν κληρονομική, κάτι σαφές, γνωστό και αποδεδειγμένο και που στην ίδια αυτή τηλεοπτική εκπομπή επιβεβαίωσε αρμόδιος καρδιολόγος, και που τελικά ουδέποτε δεν προέκυψε επίσημα και αρμόδια κάτι τέτοιο. Ο Χρίστος είχε περάσει από εξετάσεις πριν από λίγο καιρό από το συμβάν και αν η υπηρεσία δεν είχε βρει, αν είχε πρόβλημα, ήταν δική τους ευθύνη» αφηγείται.

Η Τίνα Καραθανάση κάνει λόγο για τη «λάσπη» που κάποιοι ρίχνανε χρόνια μετά το δυστύχημα και μιλά με πικρία για προσπάθεια αμαύρωσης των αξιωματικών και πολιτικές σκοπιμότητες κάποιων. Δεν είναι απλή η περίπτωση.

Ο ηρωισμός έγκειται στην επιλογή αυτοθυσίας του Χρήστου Καραθανάση, των 3 αυτών Αθάνατων Αξιωματικών! Ότι εκτέλεσαν την αποστολή τους, το χρέος τους, τον όρκο τους, με επιτυχία μάλιστα, παρά το τραγικό τέλος, το θάνατό τους.

«Υπάρχει ένα βίντεο που είχαν τραβήξει πάνω στη φρεγάτα ο Χρίστος και ο Τάκης ο Βλαχάκος. Τραβούσανε τη θάλασσα και μιλάγανε και λέγανε ‘’γερά, δυνατά, δεν θα μας φάνε, εμείς θα τους φάμε’’. Δεν είχαν κοιμηθεί για περίπου 36 ώρες, κυβερνήτης και συγκυβερνήτης, …μας έχουν επίσης πει τραγικά πράγματα».

Μιλώντας για τον αδελφό της αναφέρει ότι, τον απασχολούσε σοβαρά το θέμα των ελληνοτουρκικών και ότι διάβαζε πολύ σχετικά βιβλία, άρθρα κλπ. Ήθελε μάλιστα να ακολουθήσει μεταπτυχιακό στο Πολιτικό της Νομικής Αθηνών με σχετικό θέμα.

«Ο θάνατος δεν είναι μια ηρωική πράξη» λέει, «όλες οι ενέργειες και οι πράξεις του Χρίστου και των συναδέλφων του που προηγήθηκαν του θανάτου τους είναι αυτά που τους καταστούν αδιαμφισβήτητα Ήρωες».

Ο Χρίστος έφηβος (Φωτό: Αρχείο Τίνας Καραθανάση)

Τα ανέμελα νεανικά χρόνια στη Σάμο

Τέλος η Τίνα Καραθανάση αναφέρει ότι στη Σάμο έρχονταν όλα τα παιδικά και εφηβικά, νεανικά τους χρόνια για διακοπές. Σκιαγραφώντας τον αδελφό της λέει: «Ήτανε εύχαρις, πολύ καλός, καλοπροαίρετος, δεν έλεγε κακή κουβέντα για κανέναν. Ήταν πολύ επικοινωνιακός, πολύ αρεστός στο σχολείο. Και στις κοπέλες, να το πούμε κι αυτό. Πίστευε πάρα πολύ στο Θεό. Έκανε με ιδιαίτερο τρόπο την προσευχή του, με ένα τελείως δικό του τρόπο. Είχε ιδιαίτερη ευαισθησία στους ηλικιωμένους ανθρώπους και όχι μόνο της οικογενείας αλλά γενικότερα. Βοηθούσε. Στήριζε, προστάτευε. Ήταν γαλαντόμος πολύ και ανοιχτοχέρης, να κεράσει, να δώσει, να προσφέρει. Εμένα με χαρτζιλίκωνε πάντα. Και στα συναισθήματά του ήταν εκδηλωτικός. Είχε περάσει καλά χρόνια και εδώ στη Σάμο. Ήταν παραπονιάρης σαν έφηβος» θα πει άλλη στιγμή. «Το κύριο χαρακτηριστικό του ήταν ότι ήταν πάρα πολύ καλός. Και ήταν πολύ δυνατός και εργατικός. Του άρεσαν τα αθλήματα, αγαπούσε τα ζώα. Ήταν ένας πολύ αγαπητός άνθρωπος. Πάρα πολύ». Ακόμη αναφέρει ότι από τους τρεις αξιωματικούς ο Χρ. Καραθανάσης ήταν ο μόνος που είχε παιδί, καθώς και ότι είχε αποφασίσει από νωρίς ότι ήθελε να πάει στο Πολεμικό Ναυτικό. «Αφού μπήκε στην Σχολή Δοκίμων και βγήκε αξιωματικός, κάποια στιγμή είπε ότι θέλει να πάει στα ελικόπτερα» αναφέρει και σημειώνει ότι εκείνη δεν ήθελε να πάει ο αδελφός της γιατί το θεωρούσε επικίνδυνο, κάτι που όπως μας λέει είχε αποτυπώσει τότε και σε αλληλογραφία της με την αγαπημένη ανιψιά Γκιγιώ Κασμιρλή σε γράμμα που υπάρχει μέχρι σήμερα. «Έντονη αντίδραση είχα εγώ και ένας θείος μας, ο Χρήστος Χιώτης, που δεν ήθελε καθόλου να πάει και προσπαθούσε να τον αποτρέψει. Ωστόσο ήταν η επιλογή του. Πήγε στην Σχολή Ελικοπτέρων του Στρατού στο Βόλο. Ο πατέρας μας δεν λειτούργησε ποτέ σαν τροχοπέδη, δεν τον απέτρεψε, δεν μπήκε εμπόδιο στην επιθυμία του, κάτι που δεν έκανε και ποτέ άλλωστε. Τον άφησε να κάνει αυτό που ο ίδιος ήθελε και είχε αποφασίσει». 

Το ζεύγος Ιωάννη και Μαίρης Καραθανάση (Φωτό: Αρχείο Τίνας Καραθανάση)

Τέλος, ενθυμούμενη τις διακοπές τους στη Σάμο θα πει ότι ο αδελφός της ως παιδί έπαιζε «κλέφτες και αστυνόμους με αυτοσχέδια σπαθιά, ποδόσφαιρο στο Στάδιο, ενώ αργότερα ακολούθησαν οι θάλασσες, τα πάρτι και τα ανέμελα χρόνια. 

Η γιαγιά Τζόνα έχοντας στην αγκαλιά της τα εγγόνια της Χρίστο και Τίνα (Φωτό: Αρχείο Τίνας Καραθανάση) 

Η Τίνα Καραθανάση, σε όλη τη διάρκεια της συνομιλίας, δεν μπορεί να κρύψει τη μεγάλη αγάπη για τον αδελφό της και ότι η νύχτα εκείνη εξακολουθεί να την στοιχειώνει τόσα χρόνια μετά. Η διήγησή της ανθρώπινη, συγκλονιστική, αυθόρμητη, μόνο συγκίνηση μπορεί να σου δημιουργήσει, αλλά και να πολλαπλασιάσει τα αναπάντητα ‘’γιατί’’ της νύχτας της 31ης Ιανουαρίου του 1996.

Πρωτοδημοσιεύθηκε στο «Σαμιακόν Βήμα» 
(11 Μαρτίου 2017 - Αρ. φύλλου 4070)