Η ζωή που καίγεται στη βάρδια - Γράφει η Μαργαρίτα Ικαρίου*

Πέντε γυναίκες. Πέντε ανθρώπινες ζωές. Απανθρακωμένες. Και μια χώρα που σαν «αναστενάρης» εξακολουθεί να καρκινοβατεί πάνω στα αναμμένα κάρβουνα των ελλιπών ελέγχων και των ακόμη ελλιπέστερων μέτρων ασφαλείας.

Τα εργατικά «ατυχήματα» στην Ελλάδα δεν είναι πια ειδήσεις. Είναι επαναλήψεις συνθηκών θανάτου με διαφορετικό ντεκόρ, αλλά παρόμοια πλοκή: Ένα εργοστάσιο, ένα γιαπί, μια αποθήκη, ένα πλοίο, ένα κατασκευαστικό έργο. Και κάπου εκεί, ανάμεσα σε παραλείψεις και «κλειστά μάτια», σε «δεν ήξερα», «δεν είδα», «δεν πρόλαβα», ακούγονται οι βαρύγδουπες εξαγγελίες για το ρημαδομαχαίρι που θα φτάσει στο κόκκαλο. Μόνο που αυτό το άτιμο, πάει και στομώνει διαρκώς στο ξύγκι...

Επιλήσμονες. Κραυγαλέα αμελείς και ανευθυνουπεύθυνοι σε θέσεις βαριάς ευθύνης. Κανόνες ασφαλείας που δεν τηρούνται, μέτρα προστασίας που δεν λαμβάνονται και η γενικότερη αίσθηση, σε κάθε καταστροφή, σε κάθε δυστύχημα, σε κάθε ακραίο φαινόμενο πως «από τύχη, ζούμε...»

Στάχτες. Καταστροφή. Άνθρωποι που πήγαν για μεροκάματο και βγήκαν μέσα σε ένα ξύλινο κουτί. Θρήνος. Τα μίντια να σκυλεύουν τον ανθρώπινο πόνο και τον οδυρμό, χάριν τηλεθέασης. Με ανατριχιαστικές εικόνες, προς τέρψιν του «φιλοθεάμονος» κοινού που ελκύεται από το αίμα στην τηλεοπτική μας αρένα. Κι έπειτα, σιωπή...

Ένα άλλο θέμα-θέαμα θα πάρει αύριο θέση στις οθόνες μας, προκαλώντας την τόσο αναγκαία ανατριχίλα στις ράχες μας. Αυτήν, που μας βοηθά να ξεχνάμε την υπερτίμηση των αγαθών και την υποτίμηση της αξίας της ανθρώπινης ζωής. Αυτήν, που μας κάνει να πέφτουμε για ύπνο με τη συνείδησή μας επαναπαυμένη γιατί ζήσαμε και σήμερα, ενώ άλλοι πέθαιναν.

Η πυρκαγιά στη μπισκοτοποιία, με τα υποχθόνια πλάνα από την κόλαση της πυρκαγιάς και τις εργάτριες που έχασαν τη ζωή τους, ρίχνει το πυρακτωμένο της φως σε σκοτεινά σημεία της σύγχρονης εργασιακής πραγματικότητας που λειτουργεί με τη λογική της φθοράς: Μέχρι να σπάσει. Και όταν διαρραγεί, μαζεύουμε τα κομμάτια ανθρώπων και υλικών, καταγράφουμε τις παράπλευρες απώλειες, αιτούμεθα αποζημιώσεων και... συνεχίζουμε τη λειτουργία. Σαν να μη συνέβη τίποτα. Σαν αυτοί οι άνθρωποι που αντί για μεροκάματα πήραν έναν τάφο, να μην υπήρξαν ποτέ!

Στα νούμερα, τα τελευταία χρόνια, τα εργατικά ατυχήματα μειώθηκαν. Οι άνθρωποι ωστόσο που έχασαν τη ζωή τους, αυξήθηκαν τραγικά. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο η έλλειψη ελέγχων. Είναι η κουλτούρα. Η χρόνια ανοχή στο «έλα μωρέ, έτσι γίνεται». Ο εργαζόμενος που μαθαίνει να κινείται «με το ένστικτο», να κάνει τον σταυρό του πριν μπει στη βάρδια, να ελπίζει πως σήμερα δεν θα είναι η δική του σειρά. Με μια άτυπη και σιωπηρή συμφωνία ανάμεσα σε εργοδότες και το κράτος που μονίμως κοιτά αλλού, αρκεί να κινείται η αγορά, αρκεί να «μην μπλέκουμε». Σε αυτό το τοπίο, η ασφάλεια της ανθρώπινης ζωής αντιμετωπίζεται ως κόστος και όχι ως αυτονόητο δικαίωμα. Ως πολυτέλεια και όχι ως προϋπόθεση.

Συνέβη. Συμβαίνει. Και θα συνεχίσει να συμβαίνει όσο η πρόληψη αντιμετωπίζεται ως αγγαρεία, όσο οι εργαζόμενοι φοβούνται να μιλήσουν, όσο οι έλεγχοι είναι σποραδικοί και οι ποινές χαδάκια στον ώμο. Όσο η ανθρώπινη ζωή ζυγίζεται απέναντι στο κέρδος και βγαίνει ελαφρύτερη. Και λιγότερο «ακριβή» για αυτούς που εμπορεύονται τα πάντα.

Τις ζωές, την αξιοπρέπεια, το μέλλον των παιδιών μας, την ύπαρξή μας...

Το εργοστάσιο με τα μπισκότα είχε όνομα. Οι πέντε αδικοχαμένες εργάτριες, πέθαναν ανωνύμως. Έτσι, που αύριο να έχουν ξεχαστεί.

*Δημοσιογράφος