Graffiti στο Αγαθονήσι για ένα ηρωικό κατόρθωμα στον πόλεμο του 1940 - Γράφει ο Γιώργος Βοϊκλής*

Ένα περιστατικό που δεν είναι ιδιαίτερα γνωστό, έφερε στην επικαιρότητα μετά από 85 χρόνια ο ζωγράφος Σπύρος Ζαχαρόπουλος με το graffiti που φιλοτέχνησε σε μεγάλη επιφάνεια κτηρίου στο Αγαθονήσι.

Το περιστατικό που απαθανάτισε διαδραματίστηκε λίγες μέρες μετά την έναρξη του ελληνοϊταλικού πολέμου. Ενώ οι μάχες στις οροσειρές της Πίνδου βρισκόταν σε πλήρη εξέλιξη, το βράδυ της 17ης Νοεμβρίου του 1940 μία μικρή ομάδα «κομάντος» έκανε απόβαση στο νησάκι Αγαθονήσι, που βρισκόταν όπως και όλα τα Δωδεκάνησα, υπό ιταλική κατοχή από το 1912. Επικεφαλής της ομάδας, εμπνευστής και χρηματοδότης του εγχειρήματος ήταν ένας γιατρός από την Κάρπαθο, ο Βάσος Βεργής, για πολλά χρόνια κάτοικος Σάμου. 

Η φωτογραφία του είναι μπροστά στο graffiti που φιλοτέχνησε στην Αστυπάλαια

Με 18 «εθελοντές-κομάντος» που απαρτιζόταν κυρίως από κατοίκους της Σάμου και της Καρπάθου, ξεκίνησε το βράδυ της 17ης Νοεμβρίου ξεκίνησε με ένα καΐκι από τη γειτονική Σάμο και τα ξημερώματα έφθασε στο Αγαθονήσι. Στο νησί βρισκόταν σταθμός χωροφυλακής με επτά «καραμπινιέρους» και ομάδα 10-15 καταδρομέων, που αιφνιδιάστηκαν από την απρόσμενη επίθεση. Η ομάδα του Βάσου Βεργή ύστερα από σύντομη μάχη, κατέλαβε το νησί, συλλαμβάνοντας όλους τους Ιταλούς (στη μάχη σκοτώθηκαν δύο Ιταλοί στρατιώτες. 

Ακόμη ένα graffiti του Ζαχαρόπουλου από το χωριό Μονολίθι Ρόδου, για μια αντιστασιακή ενέργεια των κατοίκων του στη διάρκεια της Κατοχής, όταν ένα κατσίκι τους οδήγησε σε μια σπηλιά που ήταν αποθήκη πυρομαχικών των Γερμανών. Επικεφαλής της αντιστασιακής ομάδας, στην οποία συμμετείχε και ο παππάς του χωριού, ήταν μια κοπέλα

Το θέμα έτυχε τότε μεγάλης προβολής στις αθηναϊκές εφημερίδες της εποχής Με το περιστατικό ασχολήθηκε επίσης το αμερικανικό περιοδικό TIME στο τεύχος του στις 2 Δεκεμβρίου 1940 με ένα ιδιαιτέρως κολακευτικό δημοσίευμα. Μετά την κατάληψη της Σάμου από τους Ιταλούς, τον Απρίλιο του 1941, ο Βάσος Βεργής, διέφυγε στο εξωτερικό. Το πορτραίτο του δεσπόζει στο graffiti που φιλοτέχνησε σε μεγάλη επιφάνεια τοίχου του νησιού η Σπύρος Ζαχαρόπουλος στο πλαίσιο του χρηματοδοτούμενοι από την Ε.Ε. προγράμματος «Τοίχοι που μιλούν» της Αναπτυξιακής Εταιρείας Δωδεκανήσων.

Το graffiti αυτό, όμως, συνδέεται για έναν ακόμη λόγο με τη Σάμο. Ο ζωγράφος που το φιλοτέχνησε είναι ανιψιός μου, σαμιώτης εξ αγχιστείας. Είναι σύζυγος της Ανδριάννας Σκανδάμη, κόρης της αδερφής μου Ειρήνης Βοϊκλή (του Ιωάννη) που γεννήθηκε στην Καστανιά όπου έζησε μέχρι τα 15 της χρόνια.

*Δημοσιογράφος και συγγραφέας

Από την έντυπη έκδοση του «Σαμιακού Βήματος»