Η Σάμος μέσα από τα μάτια μιας Ιταλίδας - Γράφει η Λάουρα Λεονόρι*

Λάουρα Λεονόρι

Η εικόνα που συνδέεται πιο συχνά με ένα ελληνικό νησί είναι εκείνη των φωτεινών, ηλιόλουστων τοπίων και της βαθιάς γαλάζιας θάλασσας. Αυτό που με εντυπωσίασε πρώτο στη Σάμο, όμως, ήταν το πόσο πράσινη είναι. Ο Κέρκης και ο Καρβούνης, τα δύο βουνά της, είναι ορατά σχεδόν από κάθε σημείο του νησιού, ενώ η έκτασή της με εξέπληξε όταν την είδα για πρώτη φορά από ψηλά.

Η Σάμος έχει επίσης μια ιστορία ευημερίας που διαμορφώθηκε από το εμπόριο και τη βιοτεχνία, ίχνη της οποίας παραμένουν στα βυρσοδεψεία στο Καρλόβασι και στα νεοκλασικά κτίρια στο κάτω μέρος της πόλης. Η εικόνα που κρατώ μαζί μου είναι το πυκνό πράσινο των ελαιόδεντρων, των πλατάνων και των πεύκων που κατεβαίνουν προς τη θάλασσα.

Ο επιβλητικός Κέρκης μια χειμωνιάτικη ημέρα (Φωτό: «Σαμιακόν Βήμα»)

Ήρθα για πρώτη φορά στη Σάμο ως υποψήφια διδάκτορας για ερευνητική επίσκεψη, φιλοξενούμενη στο Τμήμα Μηχανικών Πληροφοριακών και Επικοινωνιακών Συστημάτων της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αιγαίου, με έδρα το Καρλόβασι, υπό την επίβλεψη του Καθηγητή Γιάννη Χαραλαμπίδη. Με υποδέχθηκε μια ερευνητική ομάδα με την οποία ανέπτυξα πολύ γρήγορα ένα ισχυρό αίσθημα σύνδεσης και συνεργασίας. Βρέθηκα σε ένα ζωντανό και δυναμικό ερευνητικό περιβάλλον, με αντικείμενα που εκτείνονταν από την ψηφιακή καινοτομία και τη συνεργατική διακυβέρνηση με τη χρήση τεχνολογιών πληροφορικής, έως την αξιολόγηση πληροφοριακών συστημάτων και υπηρεσιών, για να αναφέρω μόνο μερικά. Εκείνους τους μήνες συμμετείχα επίσης στο νέο κέντρο ελέγχου ποιότητας εφαρμογών λογισμικού, το οποίο βρισκόταν τότε στα πρώτα στάδια της δημιουργίας του.

Αυτή η ακαδημαϊκή εμπειρία έγινε ο δικός μου τρόπος να γνωρίσω το νησί και τον πολιτισμό του. Όταν σκέφτομαι την ιταλική και την ελληνική κουλτούρα, δεν θα περιέγραφα τη σχέση τους κυρίως ως αντίθεση, αλλά μάλλον ως έναν συνδυασμό οικειότητας και μοναδικότητας. Το φως, η θάλασσα, ο τρόπος με τον οποίο οι άνθρωποι συγκεντρώνονται γύρω από ένα τραπέζι, η φιλοξενία και η μακρά οινοποιητική παράδοση της Σάμου ανήκουν όλα στον μεσογειακό κόσμο που γνωρίζω ως Ιταλίδα και αναγνωρίζω χωρίς προσπάθεια. Την ίδια στιγμή, η Σάμος παραμένει ένας τόπος που δεν μοιάζει με κανέναν άλλο: η ζωή του νησιού που συνεχίζεται ανεξάρτητα από τις εποχές, η φυσική εγγύτητα με την Τουρκία που φαίνεται με γυμνό μάτι από την ακτή, και το πανεπιστήμιο, το οποίο αποτελεί μέρος της πόλης και δεν βρίσκεται αποκομμένο από αυτήν. Σε σύντομο χρονικό διάστημα, όλα αυτά άρχισαν να μου φαίνονται όλο και πιο γοητευτικά και οικεία.

Αν έπρεπε να επιλέξω την ανάμνηση που αποτυπώνει καλύτερα τη Σάμο, θα ήταν η υποδοχή που δέχθηκα μόλις έφτασα, όταν έψαχνα για σπίτι. Ζήτησα βοήθεια ρωτώντας όποιον ήξερα, όπως θα έκανε κανείς οπουδήποτε, αλλά εδώ τα νέα διαδόθηκαν με μια ταχύτητα που δεν περίμενα: ένα τηλεφώνημα σε έναν ξάδελφο, ένα όνομα σημειωμένο σε ένα χαρτάκι, ένα «δοκίμασε να ρωτήσεις τον τάδε». Ήταν το πρώτο σημάδι της ζεστασιάς που θα συναντούσα σε όλη τη διάρκεια της παραμονής μου στο νησί.

Είδα την ομορφιά και την αυθεντικότητα του νησιού, και αυτό ήταν που με έκανε να θέλω να επιστρέφω και να συνεχίζω να γνωρίζω τη Σάμο. Το μοναδικό τοπίο της, οι αρχαίες ρίζες της, οι παραδόσεις της - που παραμένουν ζωντανές μέσα από τη μουσική, τον χορό και τις συγκεντρώσεις της κοινότητας - και, πάνω απ’ όλα, η ζεστασιά των ανθρώπων της είναι όσα κάνουν το νησί τόσο ξεχωριστό.

Ευχαριστώ πάρα πολύ, Σάμο.

(*) Η Laura Leonori είναι Ιταλίδα, διδάκτορας στο Πανεπιστήμιο Sapienza της Ρώμης και επισκέπτρια ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου, στο Καρλόβασι, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τους τόπους της Μεσογείου, τις τοπικές κοινότητες και τον πολιτισμό τους.

Από την έντυπη έκδοση του «Σαμιακού Βήματος»