Βαγγέλης Δημητριάδης, Μπουγάζι, εκδ. Σμίλη, Αθήνα 2026

Από τις εκδόσεις Σμίλη, μόλις κυκλοφόρησε το αφήγημα-νουβέλα του Βαγγέλη Δημητριάδη με τίτλο Μπουγάζι. Το Νταρ Μπογάζ –μαθαίναμε για τη θάλασσα που χωρίζει τη Σάμο από τη Μικρά Ασία– είναι η θάλασσα που εκτείνεται ανατολικά και ΒΑ από το Πυθαγόρειο. Άλλοι το είπαν στενό της Μυκάλης, κι άλλοι στενό (νταρ) πέρασμα (μπουγάζ). 

Στη σχολική μας Πατριδογνωσία διδασκόμασταν πως είναι ο Επταστάδιος πορθμός. Και ο Βαγγέλης Δημητριάδης, πριν ξεκινήσει την αφήγηση της ποικίλης ιστορίας του παραθέτει απόσπασμα από τη Γεωγραφία του Στράβωνα που ονομάζει το πέρασμα «Επταστάδιον πορθμόν». Σ’ αυτόν τον χώρο κινείται η αφήγηση και ο αφηγητής που κινείται σ’ ένα σταθερό χώρο αναγνωρίσιμο και σ’ ένα γενικό και αόριστο χρόνο στον οποίο εντάσσει ιστορίες από την προπολεμική και μεταπολεμική Σάμο, τη μικρασιατική καταστροφή, την Κατοχή,τον Εμφύλιο, τη μετανάστευση, το εμπόριο, το λαθρεμπόριο, την ναυπηγική τέχνη, τον έρωτα, την καθημερινότητα, την εφηβεία, την ενηλικίωση, τις σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων Ελλήνων και Τούρκων που έζησαν στα ίδια χώματα, στις ίδιες θάλασσες, και πολλά άλλα.

Βαγγέλης Δημητριάδης

Ο αφηγητής, σε πρώτο πρόσωπο, ζει και κινείται στο παρόν, στο παρελθόν και στο μέλλον, σε χρόνο ενιαίο όπως είναι μια θάλασσα όπου μέσα της κολυμπούν οι ήρωες, συναντιούνται, κουβεντιάζουν, μοιράζονται σκέψεις, συμβουλές, αισθήματα και συμπεριφορές. Δεν έχει σημασία αν κάποιοι είναι ζωντανοί ή πεθαμένοι προ πολλού. Δεν έχει σημασία αν ο γιος είναι παιδί και σε κάποια άλλη στιγμή γίνεται ο πατέρας της μάνας ή του παππού και εναλλάσσεται σε ρόλους, αφού έχει το προνόμιο να ξέρει πώς θα εξελιχθεί η προσωπική τους ιστορία. Τα ιστορικά γεγονότα δεν απουσιάζουν, αποτελούν το πλαίσιο, ρευστό εξπρεσιονιστικό. Ο ιδιαίτερος χωροχρόνος αναδεικνύει μορφές και καταστάσεις καθαρές, συγκινητικές, ενώ ο ξεχωριστός αφηγηματικός τρόπος και οι διάλογοι ανάμεσα στους ήρωες είτε βρίσκονται εν ζωή είτε όχι, διεγείρουν το ενδιαφέρον και τη φαντασία του αναγνώστη, προσφέροντας μια νέα οπτική του χωροχρόνου. «Ο χρόνος θα μας καταπιεί κάποτε», σημειώνει. Κάπου διαστέλλεται, άλλοτε εξαφανίζεται, χωρίς να ξέρουμε ποιο είναι το πριν και ποιο το μετά, το πάνω και το κάτω, όπως ο πλανήτης στον οποίο κατοικούμε. 

Το εξώφυλλο κοσμεί πίνακας του Χρίστου Κουτσουρά. Μετά τα 27 κεφάλαια, ακολουθούν επεξηγηματικές παραπομπές, λεξιλόγιο τοπωνυμίων και τρία δημοσιεύματα από την Εφημερίδα των Σαμίων του 1931.Το Μπουγάζι τιμάται προς 13 ευρώ και πωλείται στα βιβλιοπωλεία Σάμου, Πυθαγορείου, Καρλοβασίων και στην Αθήνα. Τηλεφωνικές πληροφορίες στο 6971750781.