Παράλληλα, με την σχετική πρόσφατη απόφαση για τον επανακαθορισμό των ορίων των οικισμών κάτω των 2.000 κατοίκων, ενδέχεται να αλλάξουν τα όρια των οικισμών αυτών (προεδρικό διάταγμα του 2025).
Καλόν είναι να θυμόμαστε ότι πολεοδομικά σχέδια (ΓΠΣ), εγκεκριμένα με πδ, υπάρχουν από την δεκαετία του 1980. Ζώνες Οικιστικού Ελέγχου (ΖΟΕ, το αποκαλούμενο ‘χωροταξικό’) υπάρχουν από το 1995, και απόφαση για το NATURA, από το 2000. Όρια οικισμών υπάρχουν εδώ και πολλά χρόνια, με αντίστοιχα πδ.
Τα ΤΠΣ είναι στα αρχικά τους στάδια. Σχετικά πρόσφατα έγινε δημόσια παρουσίαση του πρώτου σταδίου, με την υφιστάμενη κατάσταση και τρία εναλλακτικά σενάρια. Αφορούν την ανατολική Σάμο (ΔΕ Σάμου και ΔΕ Πυθαγορείου) και την δυτική Σάμο (ΔΕ Καρλοβάσου). Η ΔΕ Μαραθοκάμπου διαθέτει εγκεκριμένο Σχέδιο Οικιστικής Ανάπτυξης Ανοικτής Πόλης (ΣΧΟΑΑΠ) και άρα δεν χρειάζεται ΤΠΣ, σύμφωνα με την νομοθεσία.
Στην ιστοσελίδα του ΥΠΕΝ μπορεί να βρεί κανείς ορισμένα βασικά στοιχεία για τα ΤΠΣ αυτά, χωρίς πολλές λεπτομέρειες. Στα δημοσιευμένα εκεί σχέδια βλέπει κανείς, ως υπόβαθρο περίπου, τις δασικές εκτάσεις. Επίσης βλέπει τα όρια των πόλεων και οικισμών (προφανώς τα προτεινόμενα, όχι τα παλαιότερα) και τα όρια των περιοχών NATURA 2000, καθώς και άλλες πληροφορίες, όπως τα ρέματα κ.α.
Να σημειώσουμε ότι στην ιστοσελίδα του ΥΠΕΝ υπάρχουν αναρτημένοι οι δασικοί χάρτες 2022 και οι περιοχές NATURA 2000, σε μορφή τέτοια (με αρχεία γεωγραφικού συστήματος πληροφοριών, GIS), ώστε να μπορεί ο ενδιαφερόμενος να τα πάρει και να τα εισαγάγει σε πρόγραμμα GIS με υπόβαθρο την ακτογραμμή της νήσου, ώστε να καταλάβει τι είναι πού και ποιους επηρεάζει. Για τους θεσμοθετημένους οικισμούς και τις ΖΟΕ του 1995 δεν έχω βρει κάτι αντίστοιχο. Για τα ΓΠΣ υπήρχε στο παρελθόν η πολύ χρήσιμη ιστοσελίδα e-poleodomia, όπου μπορούσε ο ενδιαφερόμενος να αντλήσει κάποιες πληροφορίες. Δυστυχώς, η ιστοσελίδα αυτή δεν είναι πλέον λειτουργική (ή εγώ κάνω κακό χειρισμό).
Για τα τρέχοντα ΤΠΣ και την ΕΠΜ-ΣΔ NATURA έχω βρει μόνο εικόνες, που δεν προσφέρουν καμία δυνατότητα συσχέτισης μεταξύ τους και ανάλυσης. Το σχόλιο αυτό προφανώς δεν αποτελεί μομφή για τις αντίστοιχες ομάδες μελέτης: οι συμβάσεις τους ίσως δεν προβλέπουν κάτι τέτοιο.
Από ό,τι έχω δει στο υλικό της διαβούλευσης, η ΕΠΜ-ΣΔ NATURA έχει ολοκληρωθεί. Από το υλικό αυτό δεν έχω αντιληφθεί πώς και πότε θα εγκριθεί, ώστε το ΣΔ να θεσμοθετηθεί πλέον ή αν θα υπάρξουν τροποποιήσεις ύστερα από τις παρατηρήσεις των ΔΕ.
Τα ΤΠΣ βρίσκονται σε στάδιο μελέτης. Σύμφωνα με το πδ επανοριοθέτησης των οικισμών κάτω των 2.000, θα εκδοθούν πδ για τους οικισμούς όπως επανοριοθετούνται. Αυτό προβλέπεται να γίνει στα πλαίσια των εγκρίσεων των ΤΠΣ. Άρα, λογικά θα πρέπει να υπάρξει διαβούλευση και για την επανοριοθέτηση. Συνολικές παρατηρήσεις και προτάσεις από τις ΔΕ μόνο τότε θα μπορέσουν να διατυπωθούν.
Το χωροταξικό σχέδιο για τον τουρισμό είναι σε σχετικά πρώιμο στάδιο. Από το κείμενο του δήμου Ανατολικής Σάμου που δόθηκε πρόσφατα στην δημοσιότητα, σημείωσα ότι απαιτούνται μελέτες φέρουσας ικανότητας κάθε περιοχής ώστε να μπορέσει να τεθεί σε εφαρμογή. Υπάρχουν εκεί και μία σειρά από παρατηρήσεις και προτάσεις.
Με βάση τα παραπάνω, μπορεί κανείς να πει τα εξής. Η κείμενη δασική νομοθεσία προβλέπει τι μπορεί να κατασκευάζεται στις διάφορες περιοχές. Η ΕΠΜ-ΣΔ NATURA έχει αναλυτική περιγραφή του τι μπορεί να κατασκευαστεί σε κάθε περιοχή NATURA. Το ειδικό χωροταξικό για τον τουρισμό προβλέπει τι μπορεί να κατασκευαστεί σε κάθε περιοχή, χωρίς να φαίνονται οι αντίστοιχες περιοχές. Το πδ των νέων ορίων οικισμών κάτω των 2.000 προβλέπει τι μπορεί να κατασκευαστεί σε κάθε οικισμό. Τα ΤΠΣ θα προβλέπουν τι μπορεί να κατασκευαστεί σε κάθε περιοχή. Για τα ΤΠΣ με τα νέα όρια οικισμών εκκρεμεί το σχέδιο των αντίστοιχων περιοχών (όπως θα είναι με την έγκριση). Για τις εγκαταστάσεις υποδομών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας θα πρέπει οπωσδήποτε να γίνει η συσχέτιση με τα άλλα τρέχοντα σχέδια. Ήδη και εκεί υπάρχουν παρατηρήσεις και προτάσεις των ΔΕ.
Στην συνέχεια παρατίθενται αποσπάσματα των θεματικών χαρτών από την δυτική Σάμο ως παράδειγμα.
Απόσπασμα από το εναλλακτικό σενάριο μεικτών χρήσεων δυτικής Σάμου των μελετητών των ΤΠΣ (10/2025), από την ανάρτησή του στις ιστοσελίδες του ΥΠΕΝ. Τα όρια NATURA 2000 που παρουσιάζονται εκεί είναι όπως ισχύουν σήμερα.
Απόσπασμα από το πδ με τους κυρωμένους δασικούς χάρτες (2022) για την δυτική Σάμο. Το πράσινο χρώμα υποδηλώνει τις δασικές εν γένει εκτάσεις όπως χαρακτηρίζονται σύμφωνα με τα σχετικά άρθρα του ν.998/1979. Η εικόνα ανακτήθηκε από το πδ του 2022, που είναι αναρτημένο στο διαδίκτυο.
Απόσπασμα από την ΕΠΜ-ΣΔ NATURA για την δυτική Σάμο, από τα τεύχη των μελετητών. Παρουσιάζει την πρόταση και τις θεσμοθετημένες περιοχές NATURA 2000.
Συμπερασματικά, μπορεί να πει κανείς ότι υπάρχει πολύς ακόμη δρόμος για την ολοκλήρωση των μελετών αυτών. Και το κυριότερο, απαιτείται εναρμόνισή τους, που σημαίνει ότι όσο εκκρεμεί κάποια από αυτές, δεν μπορούν να ολοκληρωθούν (ή εγκριθούν) οι άλλες. Και βέβαια, σε όλα πρέπει να ενσωματωθούν οι παρατηρήσεις των φορέων, εφ’ όσον γίνονται αποδεκτές. Ένας καλοπροαίρετος πολίτης περιμένει πως όσες είναι λογικές θα υιοθετηθούν.
Τέλος, είναι πολύ σημαντικό να μπορεί κανείς να συσχετίζει τον ένα θεματικό χάρτη με τους άλλους, καθώς και με τους παλαιότερους. Ίσως θα ήταν καλή ιδέα να ανατεθεί μία μελέτη για την εισαγωγή σε GIS (γεωγραφικό σύστημα πληροφοριών) των χαρτών αυτών. Κάτι τέτοιο θα μπορούσε να γίνει από τους δήμους ή την αντιπεριφέρεια. Το αποτέλεσμα θα είναι μία σειρά από ψηφιακά αρχεία προς χρήση των μηχανικών, ιδιωτών ή του δημοσίου και των ΟΤΑ. Η χορήγησή τους θα μπορούσε να γίνει με ελεγχόμενο τρόπο, από τις τεχνικές υπηρεσίες ή το τοπικό ΤΕΕ. Να σημειώσουμε ότι το πανεπιστήμιο Αιγαίου διαθέτει μονάδα γεωγραφίας, που καλύπτει και την γεωπληροφορική.
Να σημειωθεί επίσης πως υπάρχουν ακόμη εκκρεμότητες με τις μη υλοποιημένες προτάσεις των ΓΠΣ της δεκαετίας του 1980. Επί πλέον, υπάρχουν και οι περιοχές ενδιαφέροντος των υπηρεσιών αρχαιολογίας, που ενδεχομένως επηρεάζουν τις δυνατότητες κάποιων χρήσεων γής, αλλά και δόμησης.
Άρα θα πρέπει να ευχηθούμε σε όλους υπομονή, τεταμένη προσοχή και καλό κουράγιο.
Συμπερασματικά, μπορεί να πει κανείς ότι υπάρχει πολύς ακόμη δρόμος για την ολοκλήρωση των μελετών αυτών. Και το κυριότερο, απαιτείται εναρμόνισή τους, που σημαίνει ότι όσο εκκρεμεί κάποια από αυτές, δεν μπορούν να ολοκληρωθούν (ή εγκριθούν) οι άλλες. Και βέβαια, σε όλα πρέπει να ενσωματωθούν οι παρατηρήσεις των φορέων, εφ’ όσον γίνονται αποδεκτές. Ένας καλοπροαίρετος πολίτης περιμένει πως όσες είναι λογικές θα υιοθετηθούν.
Τέλος, είναι πολύ σημαντικό να μπορεί κανείς να συσχετίζει τον ένα θεματικό χάρτη με τους άλλους, καθώς και με τους παλαιότερους. Ίσως θα ήταν καλή ιδέα να ανατεθεί μία μελέτη για την εισαγωγή σε GIS (γεωγραφικό σύστημα πληροφοριών) των χαρτών αυτών. Κάτι τέτοιο θα μπορούσε να γίνει από τους δήμους ή την αντιπεριφέρεια. Το αποτέλεσμα θα είναι μία σειρά από ψηφιακά αρχεία προς χρήση των μηχανικών, ιδιωτών ή του δημοσίου και των ΟΤΑ. Η χορήγησή τους θα μπορούσε να γίνει με ελεγχόμενο τρόπο, από τις τεχνικές υπηρεσίες ή το τοπικό ΤΕΕ. Να σημειώσουμε ότι το πανεπιστήμιο Αιγαίου διαθέτει μονάδα γεωγραφίας, που καλύπτει και την γεωπληροφορική.
Να σημειωθεί επίσης πως υπάρχουν ακόμη εκκρεμότητες με τις μη υλοποιημένες προτάσεις των ΓΠΣ της δεκαετίας του 1980. Επί πλέον, υπάρχουν και οι περιοχές ενδιαφέροντος των υπηρεσιών αρχαιολογίας, που ενδεχομένως επηρεάζουν τις δυνατότητες κάποιων χρήσεων γής, αλλά και δόμησης.
Άρα θα πρέπει να ευχηθούμε σε όλους υπομονή, τεταμένη προσοχή και καλό κουράγιο.
*Συγκοινωνιολόγος
Από την έντυπη έκδοση του «Σαμιακού Βήματος»
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου